JOHANN DANIEL HARDT - SUITY DEDYKOWANE JEGO WYSOKOŚCI KRÓLOWI POLSKI
Publikacja nut i albumu CD
Istotą projektu jest publikacja unikatowego zbioru utworów niemieckiego kompozytora Johanna Daniela Hardta (1696-1763) pt. Six Sonates a une sitte Viole et Basse Continue dediees a sa Majesté le Roy de Pologne (Sześć Sonat na violę i basso continuo dedykowanych Jego Wysokości Królowi Polski). Publikacja obejmuje zarówno wydanie nutowe zbioru, jak i wydanie albumu CD z rejestracją tych utworów zgodnie z intencją kompozytora - na dessus de viole przy wsparciu partii basso continuo (zrealizowanej na klawesynie). Wydanie nutowe jest pierwszym w pełni źródłowym wydaniem tego zbioru, album CD to z kolei fonograficzna premiera, stanowiącą przemyślaną koncepcję artystyczną tego niezwykłego przykładu europejskiego dziedzictwa - nie nagrane do tej pory utwory niemieckiego kompozytora J.D. Hardta, napisane w stylu francuskim, dedykowane Królowi Polski Stanisławowi Leszczyńskiemu, zarejestrowane w zabytkowym Pałacu Starym w Ostromecku z polsko-pruską historią!
|
Projekt zainicjował gambista i wiolonczelista Matthias Bergmann, a jego realizacja stała się możliwa dzięki wizycie i badaniom (wspólnie z klawesynistką Dorotą Zimną) w Bibliotece Uniwersyteckiej w Rostocku (Niemcy), gdzie pod numerem D-ROu Mus. Saec. XVIII-33.18 przechowywany jest rękopis omawianego zbioru. Pragniemy serdecznie podziękować Universitätsbibliothek Rostock, a w szczególności Pani Annice Bostelmann -Konsultantce ds. zbiorów historycznych, za udostępnienie rękopisów Johanna Daniela Hardta oraz wszelką pomoc podczas badań archiwalnych. |
|
FRAGMENT PRZEDMOWY BOOKETU:
(...) Johann Daniel Hardt pozostawił po sobie niewiele utworów. Największy zbiór, a jednocześnie najwcześniejsze zachowane utwory kompozytora, to 14 Sonat, z których pierwsze sześć na violę i basso continuo stanowi zawartość wydania. Ich powstanie związane jest z 5-letnim pobytem Hardta w Zweibrucken, domagającym się choćby symbolicznego nakreślenia kontekstu historycznego. W roku 1709, po 5 latach panowania, Król Polski Stanisław Leszczyński musiał opuścić kraj. (...) Ostatecznie w 1712 roku zrezygnował z polskiej korony na rzecz Augusta II Mocnego, zachowując jednak tytuł króla Polski. Król Szwecji Karol XII, mający także pod swoim panowaniem niewielkie, niemieckie księstwo Zweibrücken, uczynił Leszczyńskiego tzw. księciem z upoważnienia (fr. prince par délégation) i pozwolił mu sprawować w Zweibrückem suwerenną władzę. Leszczyński przybył do Zweibrucken w 1714 roku z rodziną (żoną i 2 córkami) oraz swoim dworem (sięgającym 150 osób!) (...) Źródła podają, iż Leszczyński był mecenasem i miłośnikiem sztuki (...) Wśród zatrudnionych na dworze osób znalazł się także młody, wówczas ledwie 18-letni, Johann Daniel Hardt, zostając nadwornym gambistą Króla Stanisława Leszczyńskiego. Pierwszy, skomponowany zbiór utworów, swoje premier ouvrage, dedykuje Hardt właśnie jemu, dodając do tytułu zbioru specjalną dedykację. Tak powstaje rękopiśmienna, francuskojęzyczna strona tytułowa nakreślona na francuskim papierze (...) Pobyt Stanisława, a tym samym i Hardta, w Zweibrucken przerwała nagła śmierć Karola XII. W 1719 roku monarcha wraz z rodziną zmuszony został do opuszczenia Tschifflik i przeniósł się do Francji. Nieoczekiwanie, w 1725 roku, na skutek skomplikowanych dworskich intryg, 21-letnia wówczas Maria Leszczyńska, dobrze wykształcona córka zubożałego Króla Polski na emigracji, wybrana zostaje na żonę Króla Francji Ludwika XV! Nieprzypadkowo pomiędzy sonatami Hardta znalazł się na płycie dodatkowy utwór La Princesse Marie François Couperina (...) Jest to bez wątpliwości muzyczny portret Marii Leszczyńskiej. Składa się z trzech części – pierwsze dwie, określone gracieusement, są delikatne i zapewne portretują samą Marię. Cześć trzecia posiada tytuł Air dans le goût Polonois oraz dodatkowe uwagi wykonawcze: notes égales, et Marquées. Jest to oczywiste nawiązanie do polskiego pochodzenia Marii oraz, zdaje się, typowych w opinii ówczesnych francuzów cech polskiej muzyki (...)
(...) Johann Daniel Hardt pozostawił po sobie niewiele utworów. Największy zbiór, a jednocześnie najwcześniejsze zachowane utwory kompozytora, to 14 Sonat, z których pierwsze sześć na violę i basso continuo stanowi zawartość wydania. Ich powstanie związane jest z 5-letnim pobytem Hardta w Zweibrucken, domagającym się choćby symbolicznego nakreślenia kontekstu historycznego. W roku 1709, po 5 latach panowania, Król Polski Stanisław Leszczyński musiał opuścić kraj. (...) Ostatecznie w 1712 roku zrezygnował z polskiej korony na rzecz Augusta II Mocnego, zachowując jednak tytuł króla Polski. Król Szwecji Karol XII, mający także pod swoim panowaniem niewielkie, niemieckie księstwo Zweibrücken, uczynił Leszczyńskiego tzw. księciem z upoważnienia (fr. prince par délégation) i pozwolił mu sprawować w Zweibrückem suwerenną władzę. Leszczyński przybył do Zweibrucken w 1714 roku z rodziną (żoną i 2 córkami) oraz swoim dworem (sięgającym 150 osób!) (...) Źródła podają, iż Leszczyński był mecenasem i miłośnikiem sztuki (...) Wśród zatrudnionych na dworze osób znalazł się także młody, wówczas ledwie 18-letni, Johann Daniel Hardt, zostając nadwornym gambistą Króla Stanisława Leszczyńskiego. Pierwszy, skomponowany zbiór utworów, swoje premier ouvrage, dedykuje Hardt właśnie jemu, dodając do tytułu zbioru specjalną dedykację. Tak powstaje rękopiśmienna, francuskojęzyczna strona tytułowa nakreślona na francuskim papierze (...) Pobyt Stanisława, a tym samym i Hardta, w Zweibrucken przerwała nagła śmierć Karola XII. W 1719 roku monarcha wraz z rodziną zmuszony został do opuszczenia Tschifflik i przeniósł się do Francji. Nieoczekiwanie, w 1725 roku, na skutek skomplikowanych dworskich intryg, 21-letnia wówczas Maria Leszczyńska, dobrze wykształcona córka zubożałego Króla Polski na emigracji, wybrana zostaje na żonę Króla Francji Ludwika XV! Nieprzypadkowo pomiędzy sonatami Hardta znalazł się na płycie dodatkowy utwór La Princesse Marie François Couperina (...) Jest to bez wątpliwości muzyczny portret Marii Leszczyńskiej. Składa się z trzech części – pierwsze dwie, określone gracieusement, są delikatne i zapewne portretują samą Marię. Cześć trzecia posiada tytuł Air dans le goût Polonois oraz dodatkowe uwagi wykonawcze: notes égales, et Marquées. Jest to oczywiste nawiązanie do polskiego pochodzenia Marii oraz, zdaje się, typowych w opinii ówczesnych francuzów cech polskiej muzyki (...)
Do realizacji projektu udało się zaangażować wspaniałych artystów, realizatorów i zespół redakcyjny
|
Realizatorzy albumu CD:
Matthias Bergmann - dessus de viole Dorota Zimna - klawesyn Joanna Popowicz - reżyseria dźwięku, mix, mastering Marta Lachowska - projekt okładki Jacek i Anna Lesińscy, Matthias Bergmann - tłumaczenia Jacek Owczarz - zdjęcia |
Realizatorzy publikacji nutowej:
mgr Matthias Bergmann - redakcja dr gab. Dorota Zimna, prof. uczelni - współpraca redakcyjna dr Michał Marcinkowski - opracowanie partytury prof. dr hab. Alina Mądry - recenzja wydawnicza Adam Kujawski - opracowanie okładki/mat. faksymilowych Jacek i Anna Lesińscy, Matthias Bergmann - tłumaczenia |
|
Nagranie albumu CD realizowane jest w Pałacu Starym w Ostromecku, stanowiącym niezwykły zabytek regionu kujawsko-pomorskiego, będącym od 2011 roku siedzibą Kolekcji Zabytkowych Fortepianów im. A. Szwalbego, jednej z trzech największych tego typu kolekcji w Polsce. Pałac Stary w Ostromecku to okazała rezydencja zbudowana przez rodzinę Mostowskich w pierwszej połowie XVIII wieku, ok. 1730 roku. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku Ostromecko zostało wcielone do Królestwa Prus. Obecnie Pałac Stary jest jednym z elementów Zespołu Pałacowo-Ogrodowego w Ostromecku, stanowiącym wielką atrakcję turystyczną regionu. Więcej na temat Pałacu Starego w Ostromecku... |
|
Serdecznie dziękujemy instytucji zarządzającej - Miejskiemu Centrum Kultury - za umożliwienie nagrań tym wyjątkowym miejscu, a Zespołowi Pałacowo Parkowemu w Ostromecku, w szczególności Panu Andrzejowi Gawrońskiemu i Panu Pawłowi Świecy, za pomoc logistyczną przy realizacji nagrania oraz wspaniałe ugoszczenie artystów.
|
|
|
|
Projekt realizują wspólnie
Stowarzyszenie Akademia Muzyki Dawnej i Fundacja Konsonans
|
Projekt jest współfinansowany przez
Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej 
|
Partnerzy
|
|
|
|
